Đi…

“Xuân tàm đáo tử ti phương tận
lạp cự thành hôi lệ thủy can”
    (Lý Thương Ấn, Vô Đề)

Người ta thường ví: cuộc đời là những chuyến tàu,
và cứ nghĩ mình được sinh ra để ngao du khám phá.
Ai cũng muốn một lần đặt chân trên miền đất lạ
cho khát vọng tuổi xuân được thỏa chí tung hoành.

Người ta nuôi dưỡng rất nhiều ước vọng với trời xanh
muốn bay cao trên tầng mây, nhìn xuống,
để thấy mặt đất này chỉ là một vũng đời nhỏ hẹp.
Ai cũng thích đi, để khám phá cái hay cái đẹp
để có cái mà kể lại cho con cháu bạn bè…

Nhưng nếu cuộc đời là những chuyến xe
phải đâu chuyến xe nào cũng êm đềm thơ mộng!
Chỉ có một cuộc đời để sống
ai dám phung phí đời mình cho trọn vẹn một chuyến đi?

Thơ mộng hóa thế nào thì chia ly vẫn cứ là chia ly.
Nếu cuộc đời cứ là những chuyến đi,
đời đâu khác gì một dòng sông thất đoạt.
Có nghĩa gì không những vô chừng rụng rơi mất mát…
và những mùa hoa bỏ lại phía sau lưng?

Người ta nói rất nhiều về những đoàn tàu, những chuyến bay,
những yêu thương và hội ngộ tưng bừng
Mấy ai hiểu cảm giác của bàn tay trượt qua bàn tay, vuột mất…
Những cuộc phiêu lưu được vẽ lại với niềm vui chất ngất
Ai vẽ cái cái vô định chênh chao trên đăng đẳng hành trình?
Ai vẽ cảnh chờ đợi trong phòng cách ly, một mình
với hỗn độn âu lo, với chập chờn mòn mỏi?
Ai nghe được những nỗi niềm chưa kịp nói
đã nghẹn theo phút cuối vội vàng?…

Nếu đã một lần sống chuyện hợp tan
ai có thể làm người ra đi đầu không ngoảnh lại?
Để thưởng nếm cuộc đời thảnh thơi tiêu sái
hay chỉ để day dứt một mình
với vô chừng tiếc nuối không tên?

Có những chuyến tàu khi đã bước lên
một ra đi là không bao giờ trở lại
một chia ly là chia ly mãi mãi
tan theo dòng chảy cuộc đời…

Có nghĩa gì không, cứ mơ một hạnh phúc xa vời
khi hiện tại hãy còn vô chừng lở dở?
Muốn làm người đi, xin học làm kẻ ở,
để tận sống, tận yêu
và để đi cho trọn vẹn đường trần.

Cao Gia An, S.J
Istalbul Ataturk Airport 09/2017

Advertisement

Ra Đi…

“Tương kiến thời nan, biệt diệc nan”
         (Lý Thương Ấn, Vô Đề)

Cứ mỗi lần xách giỏ ra đi
Lại cảm giác mình còn quên gì đó
Quên cái gì, thật ra thì không rõ
Chỉ giữa chừng chân hẫng mông lung

Những chỗ phải đi thì đi mãi chẳng cùng
Những chuyện phải làm thì làm hoài không hết
Có những ngày buồn như chiều giáp Tết
Khi bàn chân không tìm được chốn quay về

Có những lúc nhập nhằng bến giác bờ mê
giữa chừng cuộc vui đã thấy mình ra người ngoài cuộc
đã thấy đời chập chờn như khói thuốc
lơ lửng vô chừng giữa tụ và tan…

Lơ lửng yêu thương chưa kịp nở đã tàn
đâu ngăn nổi mình cháy lòng giây phút cuối.
Giọt nước mắt chia ly nóng hổi
chỉ một cái quay đầu đã lặng ngắt đường bay…

Khoảng cách một bàn tay vẫy một bàn tay
bao giờ thì ngắn lại?
Đời cứ như dòng sông chảy mãi
hội ngộ rồi chia ly

Cứ mỗi lần xách giỏ ra đi
lại nhận ra mình là người mắc nợ
Những điều muốn quên cứ âm thầm dài theo sợi nhớ
Những việc nên làm cứ dang dở lần khân

Thì thôi, buông tay, trôi nổi với cuộc trần
và chân trời còn thênh thang phía trước
Thì thôi, buông tay, những tính toan mất được
và những nhùng nhằng hay dở, nhớ quên

Lâu lâu lại tìm về miền ký ức không tên
Để thấy người đi hãy còn một thênh thang bến đỗ…

Cao Gia An, S.J.
Tân Sơn Nhất Airport – 09/2017

 

Một Cuộc Đời Để Sống

Thương tặng các bạn trẻ
Khóa tĩnh tâm La Saulce, France
30.04-01.05/2017

1. “Chị Hai” đi lấy chồng, mà chồng chị không phải là anh Hai. Anh Hai mới là anh thiệt của Út, còn “Chị Hai” chỉ là chị hàng xóm. Út cả gan gọi chị là “Chị Hai” vì thấy anh với chị cứ như một cặp trời sinh: ở cùng làng, học cùng lớp, chơi thân với nhau từ nhỏ tới lớn. Cả khi anh hai đã đi lên thành phố đi làm, “Chị Hai” vẫn thường sang nhà và chăm sóc cho Út như một chị hai đúng nghĩa.

Đùng một cái chị đi lấy chồng, mà chồng chị không phải là anh Hai.

Người lớn thường nói rằng người ta thành chồng thành vợ với nhau là nhờ duyên phận. Chắc duyên phận không phải là tình yêu, bởi nếu duyên phận là tình yêu thì chị và anh Hai của Út phải là vợ chồng với nhau chứ!

Thằng Út dám chắc rằng chị chưa yêu ai nhiều hơn yêu anh Hai của Út. Nó nhận ra điều đó qua ánh mắt của chị vào buổi sáng chị tiễn anh Hai của nó ra xe lên thành phố. Chị chưa nhìn ai như thế. Anh hai của Út cũng chưa từng nhìn ai như thế. Ánh mắt của họ quyện lấy nhau lấp lánh, trao gởi tất cả những hứa hẹn và hy vọng. Tưởng rằng ánh mắt ấy đã buộc đời họ vào nhau, vậy mà…

Trong mắt thằng Út, chị đẹp và trong trẻo đến độ nếu có một bàn tay nào chạm vào chị, mà không phải là bàn tay của anh Hai, thì đó sẽ là một sự xúc phạm. Thằng Út từng hứa sẽ bảo vệ chị đến cùng, sẽ bảo vệ tình yêu của anh chị đến cùng.

Nhưng bảo vệ sao được khi chính chị đã gật đầu trước lời cầu hôn của người khác. Thằng Út làm được gì nữa đâu khi chính chị đã biểu nó từ nay đừng có kêu chị là “Chị Hai” nữa. Chị nói mà ánh mắt buồn so. Nó nhớ lại ánh mắt vừa e thẹn vừa lấp lánh niềm vui của chị khi lần đầu tiên nó cả gan gọi chị là “Chị Hai”.

Cũng là tại duyên phận, cái duyên phận đáng ghét!

Chồng của chị là anh Hải, bạn cùng lớp với anh Hai. Nó biết anh Hải đã âm thầm theo chị và thương chị lâu lắm rồi, từ ngày cả ba người cùng chơi chung với nhau trong một nhóm. Một thời gian rất dài, chị đã chọn đi chung với anh Hai của nó, mặc dù nhà anh Hải giàu hơn và anh Hải nhìn sang hơn anh Hai của nó rất nhiều.

Anh Hai rõ là đáng ghét. Anh biết nhà anh Hải đã ngỏ lời dạm hỏi chị, vậy mà mặt cứ tỉnh bơ như không có chuyện gì. Trước ngày chị nhận lời anh Hải, anh Hai còn từ thành phố về, dắt theo một người, giới thiệu là “người yêu”. Anh Hai nói mà không dám nhìn thẳng vào mắt chị, cũng như anh chẳng bao giờ một lần nhìn thẳng vào mặt người mà anh gọi là người yêu. Anh Hai tưởng làm như vậy sẽ xí gạt được Út sao? Yêu cái nỗi gì chứ!

2.

Anh về. Nhưng anh đã không còn là anh nữa. Quả nhiên đúng như điều mà nàng hằng lo sợ. Phố thị nơi xa đã tách anh rời khỏi nàng, và trả lại cho nàng một người hoàn toàn khác lạ… Nàng đã từng hứa với mình sẽ giữ lòng chung thủy với tình yêu của anh, bất chấp cuộc đời đổi thay sóng gió. Nhưng giữ sao được, khi chính anh đã thay đổi!

Ngày anh ra đi, họ đã hứa hẹn với nhau nhiều điều lắm. Anh nói nhà hai đứa còn nghèo quá, anh còn một bầy em nữa, anh phải lên thành phố để làm ăn và phụ giúp cho gia đình trang trải nợ nần. Anh hẹn sau ba năm, khi đã có việc làm ổn định, đã để dành được một số vốn tương đối, anh sẽ về cưới nàng. Vậy mà…

Anh lên thành phố rồi, những cuộc điện thoại cứ càng lúc càng thưa dần. Giọng nói của anh trong lòng nàng cứ càng ngày càng nhạt dần, rồi như tắt hẳn. Người ta vẫn nói xa mặt cách lòng, lời hứa gió bay. Nàng đau lòng khi nhận ra tình cảm của hai người chừng như không qua nỗi bài toán thử của thời gian. Anh như cánh chim đã bay xa thật xa. Nàng làm sao níu giữ…

Ngày đó, nàng chọn anh vì từ nhỏ anh đã là đứa con thảo hiếu. Nàng nghĩ, là một người con chí hiếu thì mới có thể là một người chồng chí tình và là một người cha mẫu mực. Nhưng từ ngày bước chân ra đi, anh như đã không còn giữ tròn đạo hiếu nữa, không còn hướng gì về gia đình nữa. Anh cứ đi biền biệt không về, cả những ngày giỗ chạp và Tết nhất. Mỗi lúc qua nhà anh dự tiệc tùng họp mặt, nhà thì đông, người thì đông, nhưng lòng nàng vẫn cứ trống trãi quá chừng. Cả nhà dường như cũng không muốn nhắc tới anh nữa…

Tới năm thứ ba, nàng bất ngờ thấy ảnh của anh xuất hiện trên một số trang mạng xã hội. Có vẻ như anh tham gia nhiều hoạt động với các bạn bè của anh ở thành phố. Có vẻ như anh đã làm được nhiều việc. Có vẻ như anh đã có rất nhiều bạn bè. Với cây đàn guitar, anh như lúc nào cũng là tâm điểm của mọi cuộc hội tụ. Có vẻ như anh đã tìm được thế giới riêng của mình. Trong thế giới đó, có vẻ như chẳng có chỗ nào cho nàng chen chân vào nữa…

Anh về, còn vui vẻ giới thiệu với nàng người yêu của anh. Chị ấy là người thành phố, da dẻ trắng trẻo mịn màng, ăn mặc đúng kiểu sành điệu, chứ đâu có quê mùa như nàng.

Nàng không gật đầu với Hải sao được khi chính anh là người cố tình đẩy nàng về phía Hải. Với anh, càng ngày nàng càng thấy mình không được yêu thương và trân trọng. Trong khi Hải thì luôn ở đó bên cạnh nàng, nhất là những lúc nàng buồn tủi và cô đơn nhất…

3.

Gặp lại nàng sau ba năm, trái tim anh thổn thức muốn nổ tung. Vẫn dáng người đó. Vẫn ánh mắt đó. Thân thương với anh biết là chừng nào… Nàng đó, mà như xa cách đến nghìn trùng. Là lỗi do nàng? Hay lỗi do anh? Hay đơn giản vì cuộc sống là thế, và không ai đáng bị xem là người có lỗi?…

Ngày ra đi, anh mang nơi lòng mình bao nhiêu là ước vọng.

Nhưng thành phố làm gì có chỗ cho những người chỉ biết ước vọng mà cô thân cô thế. Là kẻ học hành dang dở, anh có thể làm được gì ở thành phố này, nếu không phải là làm mướn? Anh đã sống những tháng ngày cù bơ cù bất trên đường phố, bất lực trong việc muốn tìm cho mình một chỗ đứng giữa phố thị rộng mênh mông. Thành phố trong thực tế rất khác so với những hình ảnh mà anh được biết trên Tivi, hay trong những câu chuyện kể của những người trong làng.

Tới khi làm quen với một nhóm bạn bụi đời lang thang trên đường phố, anh được giới thiệu vào phụ việc cho một quán ăn. Anh đi phụ quán ban ngày, đêm đêm lại ôm guitar đi hát dạo cho các phòng trà. Với một kẻ khả năng nửa vời như anh, tìm được một chỗ để hát lót đường thôi đã là một cái may…

Cuộc sống cứ trải qua trong lây lất, con đường tương lai phía trước chẳng thấy có gì sáng tươi.

An ủi lớn nhất của anh là trong xóm trọ nghèo nơi anh ở có một nhà thờ nhỏ. Phần lớn giáo dân của nhà thờ đều là những người nhập cư du thủ du thực như anh. Nhà thờ cũng chung chia số phận với xóm nghèo, lụp xụp và còn nhiều thiếu thốn. Khuôn viên của nhà thờ không đủ thoáng và không đủ rộng, quang cảnh không đủ đẹp và càng không đủ sang. Nhưng đó là vùng trời bình yên của anh. Những ngày làm việc dù có bận rộn đến đâu, anh cũng tranh thủ dành cho mình một giờ ngồi lại trong nhà thờ. Có khi là để tham dự Thánh Lễ chiều. Có khi là dự một giờ cầu nguyện chung với các nhóm. Có khi chẳng làm gì cả, chỉ đơn giản vào đó để ngồi yên, để cho tâm hồn của mình được lắng lại… Có những lúc khó khăn, anh đến để trách Chúa. Anh hỏi giữa thế giới rộng mênh mông này, có chỗ nào cho những kẻ nghèo đi tìm ước mơ của đời mình không? Anh hỏi Chúa có thật sự thương và luôn ban phước cho những người nghèo cô thế cô thân như anh không? Anh hỏi nhiều câu hỏi lắm. Nhưng chưa bao giờ anh nhận được câu trả lời. Thế nhưng những thời khắc ngồi lại một mình trong căn nhà thờ nhỏ bé ấy là những thời khắc kỳ diệu nhất. Tất cả những ấm ức và tù túng trong lòng anh như được thả rơi vào một khoảng không mênh mông. Tất cả những mệt mỏi và gánh nặng với cuộc sống như tan biến. Vậy là anh lại có sức mạnh bước tiếp… Cũng từ nơi ngôi nhà thờ bé nhỏ ấy, anh quen với một nhóm thiện nguyện Công Giáo. Anh tham gia những hoạt động bác ái, hướng đến những mảnh đời còn nghèo khổ và bất hạnh hơn mình. Anh bắt đầu có những người bạn thật sự nơi xứ lạ…

Tết năm đầu tiên xa nhà là kỷ niệm buồn nhất trong cuộc đời của anh. Bố mẹ trách sao anh không về. Ai lại không muốn về. Nhưng làm sao có thể mang thân không túi không mà về nhà? Anh là kẻ đi làm ở thành phố về, ít là phải có chút quà để chào hỏi họ hàng cô dì chú bác cậu mợ các anh các chị các em các cháu… Người ta nhìn anh như kẻ đã đổi đời, và người ta có quyền đòi hỏi những kẻ đã đổi đời phải có trách nhiệm với những người khác. Chỉ có anh mới biết, cái giá để được gọi ‘đổi đời’ là gì.

Thay vì để tiền mua vé tàu và quà cáp về quê, anh gởi toàn bộ khoảng tiền dành dụm trong một năm về cho gia đình. Lý do không về Tết của anh chỉ đơn giản: con còn bận làm việc. Chưa bao giờ anh muốn kể cho ai nghe về những chật vật trong cuộc sống của mình ở thành phố. Ai cũng nghĩ anh đã có công ăn việc làm ổn định. Ai cũng nghĩ chắc anh ham làm giàu…

Bố mẹ giận, bảo không cần tiền của anh. Nhưng anh biết, không cần sao được. Anh chấp nhận ở lại thành phố, làm thêm cả những ngày cuối năm để có thêm chút tiền thưởng. Cuộc sống của anh là vậy. Anh buồn một mình cũng được. Miễn sao bố mẹ và mấy đứa em ở nhà có một cái Tết tươm tất hơn, không phải tủi thân tủi phận với xóm làng.

Anh tự nguyện bán đi tương lai của mình, gọi là để tròn đạo hiếu.

Anh tự nguyện buông tay với mối tình mình khắc cốt ghi tâm, chỉ vì càng lúc anh càng nhận ra rằng mình vẫn chưa có cách chi thực hiện được lời hứa có việc làm ổn định, có một số vốn tương đối… Thời gian thì cứ qua. Tuổi xuân thì có ngần có hạn…

Hải là đứa bạn thân của anh từ thuở nhỏ. Anh biết Hải có thể chăm sóc nàng chu đáo và có thể mang lại cho nàng một cuộc đời hạnh phúc hơn anh rất nhiều. Thế nên anh trở về quê, sau ba năm đi làm ăn xa. Để tự tay mình cắt đứt duyên tình. Để nói với người ta rằng anh đã tìm được cuộc sống của riêng mình. Rồi anh lại đi…

4.

Khi thằng Út lên thành phố học thì anh đã không còn ở gần nó nữa. Anh theo chân đoàn người đi xuất khẩu lao động ở một đất nước xa thật xa và lạ thật lạ. Tin tức về anh mỗi ngày một ít. Có lúc nghe đâu anh đi phụ việc trong một nhà hàng của người Việt. Có lúc lại nghe nói anh đang trồng rau trồng cỏ cho một nông trại nào đó, suốt ngày phải ở dưới lòng đất, trong những căn phòng kín chỉ được chong bằng đèn điện. Có lúc lại có tin anh đã bị bắt giam vì tội nhập cư không có giấy tờ và lao động bất hợp pháp trên xứ người… Tin tức về anh mỗi ngày một thưa, mỗi lúc một khác. Chỉ có tiền anh gởi về cho gia đình là vẫn đều đặn.

Phải chăng đó là cách anh chọn để sống cuộc sống của riêng mình? Anh chỉ sống cho những người khác, những người mà mình thương yêu, và chưa bao giờ nghĩ tới việc phải sống cho chính mình… Phải chăng đó là cách anh gọi là tròn đạo làm con, trọn nghĩa làm người?

Càng ngày thằng Út càng gặp nhiều người nơi quê hương mình sống cuộc đời như anh nó. Những đứa con được sinh ra, lớn lên, đi làm ăn xa, khắc sâu trong lòng mình chữ đạo chữ hiếu. Họ bán đi cái quê hương xứ xở trong lòng mình, bán đi cả tuổi xuân của mình, bán luôn bao nhiêu là ước vọng của riêng mình. Có những đứa trẻ sớm bị đẩy ra ngoài đường phố, lam lũ với nắng với mưa và với gió bụi cuộc đời. Có những đứa con được gả bán đi, ngơ ngác trong hành trình làm dâu xứ lạ. Có những người trẻ tìm cách ra đi, đau đáu với khác vọng đổi đời, khát vọng về một cuộc đời phồn vinh no ấm cho mình, cho gia đình, cho quê hương mình…

Thằng Út nghĩ về những thay đổi trong lối sống của nhà nó, của quê nó. Những bữa tiệc tùng lễ lạc. Những cái nhà càng ngày càng đẹp ra. Những trang thiết bị ngày một mới một nhiều. Những bộ bàn ghế. Tủ lạnh. Máy giặt. Đầu đĩa xem phim. Dàn loa nghe nhạc. Tivi màn hình phẳng… Đâu là cái giá phải trả? Đâu là đánh đổi? Đâu là mất mát?

Có ai biết anh Hai của thằng Út giờ lưu lạc ở phương trời nào không? Có ai biết còn có một tương lai nào cho những người sống cuộc đời như anh Hai của thằng Út không?

Cao Gia An, S.J.

%d bloggers like this: