“Còn người bạn Chú Rể
đứng bên cạnh nghe Chàng
thì vui mừng hớn hở”
vì được nghe tiếng Chàng.
Đó là niềm vui của tôi
Niềm vui ấy giờ đã nên trọn vẹn
(Ga 3,29)
5. Nhân vật GIOAN TẨY GIẢ
Vùng hoang địa, bên bờ sông Giođan, năm 30
Dân chúng gọi tôi là Gioan Tẩy Giả. Họ đến để xin tôi làm phép rửa. Có vẻ như tiếng gào của tôi đã vươn đến tai và đã chạm đến lòng của một số người. Vậy là họ tìm đến tôi, trong vùng hoang địa, bên bờ sông Giođan. Họ đến để lắng nghe và để bày tỏ lòng sám hối. Họ đến để thoả khát mong được tắm gội và tẩy rửa. Để được sạch. Để được trong. Để bỏ lại sau lưng quá khứ hằn sâu dấu tội đời. Để bước vào một cuộc sống mới.
Tôi đón họ như đón chính khát vọng của đời mình. Họ như đàn chiên không người chăn dắt. Tâm hồn họ bơ vơ đói khát. Cuộc đời họ lầm than tản lạc. Họ cần một nơi bám tựa. Họ cần một con đường để đi, cần ai đó chỉ cho họ một con đường để đi.
Tôi đưa đoàn dân đến bên dòng nước của sông Giođan. Tôi muốn mời họ sống lại biến cố sinh thành đặc biệt của cả dân tộc chúng tôi. Để họ cũng được sinh ra thêm lần nữa.
Ngày ấy, tổ tiên của chúng tôi đã trầm mình trong dòng nước này, băng qua con sông này, để trở thành một dân tộc. Bên kia sông, họ là những người đi tìm lời hứa của Đức Chúa. Họ đã sống bốn mươi năm trong sa mạc từ khi ra khỏi đất Ai Cập. Họ lang thang trong số kiếp của những người nô lệ chạy trốn. Lạc lõng và bấp bênh. Lầm than và nghèo đói.
Cho đến khi họ được dẫn đến với dòng sông này.
Họ trầm mình trong dòng nước để gột rửa. Để bỏ lại sau lưng quá khứ lầm than cơ cực. Để chết đi trọn vẹn con người cũ với cõi lòng đầy rẫy những bất an, bất toàn, và hay nổi loạn. Để được tái sinh cho một cuộc đời mới… Bước lên khỏi dòng nước, qua bên này sông, họ trở thành những con người tự do trên vùng Đất Hứa chảy tràn mật sữa. Bên kia sông, họ là một đoàn người tản lạc. Bên này sông họ tìm thấy một căn tính rất mới và rất riêng. Họ trở thành một dân tộc, một đất nước, một đoàn dân riêng của Đức Chúa.
Ngày hôm nay, tôi muốn chính bản thân tôi và toàn dân tôi được sống lại kinh nghiệm ấy. Chúng tôi muốn bỏ lại tất cả trong dòng nước này. Để từ nước đi lên, chúng tôi bước vào một cuộc đời mới.
Đáng tiếc, nhiều người lại lầm tưởng tôi là người mà họ mong đợi. Họ cho rằng tôi là Đấng sẽ đến. Họ mong tôi có thể lấp đầy những khao khát thẳm sâu của họ. Họ đâu biết tôi cũng như họ, cũng chỉ là một người mang đầy khao khát và đợi mong. Tôi là người làm phép rửa cho họ. Nhưng trong tôi luôn cháy bỏng khao khát có một ai đó sẽ làm phép rửa cho tôi. Phép rửa ấy không chỉ trong nước, nhưng trong lửa và trong Thánh Thần của Đức Chúa.
Tôi dạy dân tôi dọn lòng khiêm hạ để có thể đón mừng ngày Đức Chúa đến viếng thăm dân Người. Tôi dạy họ về vai trò của tôi, một người dọn đường, một kẻ đi bên lề. Tôi khuyên bảo họ tiếp tục đặt niềm hy vọng nơi Lời hứa của Đức Chúa. Tôi mời họ dọn lòng để có thể sẵn sàng chào đón Đấng Mêsiah của chúng tôi, vị Cứu Tinh được gởi đến bởi Đức Chúa. Vị ấy là Đấng sẽ đến. Trong tương lai chứ không phải từ quá khứ.
Trong dòng nước này, tôi muốn rửa sạch khỏi dân tôi niềm tự hào cố hữu về một quá khứ vàng son vốn đã chẳng còn âm vang gì nơi hiện tại.
Chúng tôi thường được dạy rằng cha ông chúng tôi đã từng có một quá khứ hào hùng, đã từng dựng nên cơ đồ từ hai bàn tay trắng. Điều ấy có thể đúng. Nhưng dù có đúng đến mức nào đi nữa, đâu có ai cứ bám vào cái hào hùng của quá khứ mà sống mãi được.
Có nhiều người trong chúng tôi không biết chờ đợi, vì họ đã bị dìm chết trong niềm tự hào vô lối với quá khứ của cha ông mình. Họ hãnh diện rằng mình là con cháu Ápraham. Họ đâu biết Đức Chúa thậm chí có thể làm cho những hòn đá của hoang mạc thành con cháu Ápraham như họ. Họ đâu biết rằng những kẻ xa lạ còn có thể tìm được chỗ trong nhà của Đức Chúa, trong cung lòng của Ápraham. Còn họ, có khi chính họ lại tự đẩy mình ra bên ngoài. Ôm niềm tự hào với quá khứ mà bỏ qua việc sống những nhiệm vụ của hiện tại, đấy luôn là lỗi lầm lớn nhất của bất cứ dân tộc nào đã từng có một quá khứ vàng son.
Nếu chúng tôi đã từng có một quá khứ tốt đẹp, chúng tôi muốn tựa lưng vào quá khứ ấy để hướng mặt về tương lai.
Do vậy, sứ mạng của tôi không phải là làm cho lòng con cháu quay về với cha ông, không phải là hướng cả dân tộc này cứ ngoảnh đầu về một quá khứ vàng son chỉ còn là dĩ vãng. Tôi là kẻ mang lòng của cha ông trở về với con cháu. Tôi kêu gọi họ đặt trọn vẹn cuộc đời nơi giây phút hiện tại này. Tôi muốn hướng toàn bộ lịch sử của dân tộc tôi về thời điểm cánh chung này. Giây phút quan trọng nhất của lịch sử chúng tôi không nằm trong quá khứ. Giây phút ấy nằm ở tương lai.
Tương ai ấy đã đến gần.
Nước Trời đã đến gần. Rất gần.
Một ngày, tại dòng sông Giođan, tôi được gặp Người.
Điều tôi mong đợi cuối cùng cũng đến.
Điều toàn dân tôi mong đợi cuối cùng cũng đến.
Không ai thật sự có thể vẽ được chân dung của điều mình mong đợi. Cũng không ai có thể biết điều ấy sẽ đến như thế nào. Nhưng nếu đó là nỗi niềm mong đợi chân thành và cháy bỏng, người ta sẽ lập tức nhận ra ngay khi điều đó xuất hiện. Bởi đó là vận mệnh của đời mình. Ấy là một khoảnh khắc diệu kỳ và đột biến. Khoảnh khắc ấy sẽ làm thay đổi tất cả. Trước khoảnh khắc ấy mọi thứ mông lung và chênh vênh, người ta cảm tưởng trong tay mình chỉ là trống không vô định. Sau khoảnh khắc ấy, mọi sự bừng nở và sáng tỏ. Người ta thấy mình có tất cả.
Chính tôi đang sống trong khoảnh khắc kỳ diệu và đột biến ấy.
Người xuất hiện từ trong vùng hoang địa, bên bờ Đông của sông Giođan.
Đó là một sớm mai hồng rực rỡ.
Sau lưng Người là vầng thái dương đang vươn mình lên cao từ giữa lòng sa mạc. Người bước ra từ vầng ánh sáng chói loà ấy, như một Đấng ngự giá mây trời mà đến.
Ngay giây phút đầu tiên tôi đã nhận ra Người. Từ cái nhìn đầu tiên tôi đã biết Người.
Thì ra Người chẳng xa lạ gì với tôi.
Người sinh vào ngày Đông Chí. Lúc ấy, thời gian ban ngày ngắn nhất và thời gian ban đêm dài nhất. Đó là ngày tối buồn và ảm đạm nhất trong năm. Thời điểm ấy, ánh sáng rút lui từ rất sớm để nhường chỗ cho bóng tối. Ngày ấy, ai cũng tưởng rằng bóng tối đã chiến thắng tuyệt đối trên ánh sáng.
Người sinh ra trong đêm lạnh, giữa một cánh đồng hoang vu. Nhưng chuyện kể rằng khi Người sinh ra, cả tinh tú trên trời cũng rộn ràng náo nức. Một Vì Sao rực rỡ chiếu sáng trên vùng trời nơi Người chào đời. Những nhà chiêm tinh phương xa nhận ra Vì Sao ấy từ rất sớm. Từ bên kia đại mạc xa xôi, họ tìm đến để triều bái Người.
Sinh ra từ giữa lòng đêm, nhưng Người mới thực sự là nguồn ánh sáng vĩnh cửu. Sau ngày Đông Chí, bóng đêm từng bước bị đẩy lùi. Đêm mỗi lúc một ngắn hơn. Ngày mỗi lúc một dài hơn. Ánh sáng mỗi lúc một tràn đầy và rực rỡ hơn.
Từ giữa lòng bóng đêm, vầng Mặt Trời công chính vươn lên rực rỡ.
Từ khoảnh khắc đầu tiên, tôi đã biết đích xác chính Người là Đấng mà tôi mong đợi.
Chính Người là niềm hy vọng của toàn dân tôi.
Có một mối dây định mệnh nào đó đã nối chặt giữa Người và tôi, giữa phận số của Người và phận số của tôi, giữa sứ mạng của Người và sứ mạng của tôi. Từ rất sớm tôi đã ý thức được sự nối kết ấy.
Mẹ tôi kể rằng từ khi còn chưa chào đời, tôi đã có thể nhảy mừng trong lòng mẹ chỉ vì cảm giác được sự gần gũi của Người bên cạnh. Hai gia đình chúng tôi thân nhau lắm, vì chúng tôi là họ hàng của nhau. Tôi cất tiếng khóc chào đời trong vòng tay của Mẹ Người. Lúc ấy, Người chỉ mới hoài thai độ ba tháng. Chúng tôi là anh em của nhau. Tôi là người đi trước. Tôi đi trước để dọn đường cho Người.
Phút giây Người đến, tôi cảm nhận được rằng khát vọng cháy bỏng của đời mình đã đến lúc thành toàn viên mãn. Tôi biết, đây là ngày tôi mong đợi. Chính tôi sẽ được Người làm phép rửa. Chính Người sẽ dẫn tôi vào hành trình của một cuộc sống mới. Chính Người sẽ chỉ cho tôi cách tiếp tục sứ mạng ơn gọi của cuộc đời tôi.
Nhưng Người lại muốn điều ngược lại.
Người muốn tôi làm phép rửa cho Người. Người đặt mình vào hàng của những tội nhân. Người chung chia với những con người đang bơ vơ lạc lõng trên hành trình tìm kiếm Đức Chúa của họ.
Vậy là Người bước xuống dòng nước. Người trầm mình trong dòng nước. Cả đất trời như chìm vào dòng nước của tôi. Mọi thứ như ngừng lại trong giây phút ấy. Người bước xuống dòng nước, không phải để được dòng nước tẩy rửa và thánh hoá. Chính Người thánh hoá dòng nước ấy.
Thì ra lịch sử không phải là những gì đã diễn ra và đã trôi qua. Đây mới là phút giây lịch sử. Lịch sử mới bắt đầu từ giây phút này. Hành trình cuộc đời mới của chúng tôi chỉ mới bắt đầu từ giây phút này.
Khi Người vừa lên khỏi nước, tôi thấy như Người đã trở thành một con người khác, một con người mới.
Tôi thấy như cả tầng trời mở ra.
Vậy là sứ mạng của tôi đã hoàn tất. Nước Trời của tôi đã đến rồi.
Để làm tròn nhiệm vụ của một kẻ tiền hô, tôi hướng về Người và cất cao giọng loan báo với toàn dân trong niềm hạnh phúc vô bờ: “Đây là Chiên Thiên Chúa!”
Cao Gia An, S.J., Trích Tiểu Thuyết Vượt Qua, nxb Đồng Nai 2025, 31-37
Gia An's blog 